Ulus Modern Kültür ve Sanat Merkezi
2020 | ödülsüz | Ankara Büyükşehir Belediyesi

 

 

 

 

Yapıların silinen ve yeniden yazılan belleği aslında toplumun kültürel kimliğidir. Yani bize aittir. Geçmişi ve geleceği birbirine bağlayan, yaşanmışlık izlerinin tümü yapıların palimpseste uğramış hafızasıdır. Palimpsest, teknik bir terim olmasına rağmen yüklendiği anlam bakımından eski ve yeninin iç içe geçmesi, izlerin tümüyle aradan çekilmemesi, bir anlamda iki ruhun bir bedende hayat bulması olarak yorumlandığından tıpkı bir bellek gibi tanımlanmakta ve yeni bir deyime dönüşerek birçok alanda söz konusu belleği tanımlamak için kullanılmaktadır.” *

 

 

 

 

MODERN (ÇARŞI) GERİ DÖNÜYOR

 

Ankara'nın ilk merkezi olan Ulus, Cumhuriyet ile birlikte dönüşüm geçirir. Bu dönüşüm sonucunda kent bazı sivil dokularının da kaybetmesine karşın, başkent olmanın gereksinim duyduğu işlev ve yapılarla yenilenir.

 

Yeni yapıların önemli kısmı ülke geneli için model olacak ve önemli uygulamalar olarak öne çıkan İller Bankası (Seyfi Arkan), Ulus İşhanı (Orhan Bolak, Orhan Bozkurt, Gazanfer Beken), Anafartalar Çarşısı (Ferzan Baydar, Affan Kırımlı,Tayfur Şahbaz) , Merkez Bankası (Clemens Holzmeister), Ulus Hali (Robert Oerley), Eski Belediye Binası (Nezih Eldem) bunların başlıcalarıdır. Proje alanının olduğu yerde yapılan Modern Çarşı (Rıza Aşkan) bu yapılar arasında yer alır.

Ortak özellikleri modern Türkiye Cumhuriyeti'nin başkentinde yapılan, “modern” yapılar olmasıdır. İller Bankası Ankara'daki dönemin en önemi yapısı olmasına karşın ne yazık ki son yıllarda yıkılır. Modern Çarşı da geirdiği yangın sonucunda zarar görür ve yıkılır. Anafartalar Çarşısı yıkım tehdidi yaşar, hatta yüksek bloğu yıkılır, çevredeki yapılardan 100. Yıl Çarşısı ile Ulus İşhanı'nın yıkılması gündeme gelir.

Bütün bu yapıların yıkılması/ yıkım riski barındırması, siyasi karar olması ötesinde, Ulus'un öneminin azalması süreci ile çakışması, şüphesiz tesadüf değildir.

Modern Çarşı kentli tarafından ilk yürüyen merdiveni olan bina olarak bilinmesine karşın, mimarlık ortamında Rıza Aşkan ile özdeşleşmiş, modern üslupta bir yapıdır. Yarışma ile elde edilen yapı, yarışma projesinden yüksek bloğunun yapılmaması ile farklılaşarak tamamlanır. İşlev olarak ise tıbbi malzemeler, kağıtçılar, ev eşyaları gibi toptan ve perakende ticaret ile ihtisaşlaşır. Beyaz yüzeyli işlevin cepheye yansıdığı “kübik kütlesi” ile de dönemin mimari anlayışını sergiler.


 

“Ulus Modern” yıkılan Modern Çarşı'nın izlerinde ortaya çıkar. Yapı ölçüleri, giriş yaklaşımları neredeyse aynıdır. Zeminde kapladığı alan ve kütle büyüklüğü ile yıkılan yapı eski yerine döner ve 2003 yılından beri kent içindeki artık alan yeniden dolar.